تبلیغات
سدید - دانشگاه از نوع ایرانی-اسلامی
ویژه ها قبلی 1 2 3 بعدی
بانوان ورزشکار المپیک» تبدیل حرام به حلال با دیپلماسی حجاب!

با دیدن برخی صحنه ها از تلویزیون و رسانه ها از تصاویر ورزشکاران ایرانی شوکه می شدم. گاهی اوقات هم مثلا به خاطر دست ندادن امید نوروزی و پارالمپیکی ها با زنان خوشحال. به هرحال افتخارآفرینی ورزشکاران ایرانی در المپیک جای تقدیر و تشکر فراوانی دارد
اما......
تولید ملی» تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی

تولید صفا و مهر و الفت بکنیم
بر ساحت دل عرض ارادت بکنیم
سرمایه ی ما عشق ولایت باشد
با هستی خود ازان حمایت بکنیم
(شاعر: شاهد) ...
دانشگاه اسلامی» دانشگاه اسلامی، مبدا پیشرفت

یك ملت، با اقتدار علمى است كه مى‏ تواند سخن خود را به گوش همه‏ ى افراد دنیا برساند؛ با اقتدار علمى است كه مى‏ تواند سیاست برتر و دست والا را در دنیاى سیاسى حائز شود.در این زمینه كه علم نیاز است، حقیقتاً كشورى كه دستش از علم تهى است، نمی تواند توقع عزت، توقع استقلال و هویت و شخصیت، توقع امنیت و توقع رفاه داشته باشد. طبیعت زندگى بشر و جریان امور زندگى این است. علم، عزت می بخشد.(مقام معظم رهبری)...

دانشگاه از نوع ایرانی-اسلامی

یکشنبه 8 مرداد 1391
تحول در دانشگاه » دانشگاهی اسلامی و ایرانی؛ از ایده تا عمل

از دانشگاه که برمی گشتم در مترو به مسیر فکر می کردم، به ضرورت ها، بایدها و نبایدها، راهکارها و موانع پیشرفت. پیشرفت دانشگاه، علم، ایران؛ چرا که در هم گره خورده اند  با مهر تاییدی از قرآن ناطق، علی (ع) که می فرمایند: «العلم سلطان»1. یکی یکی ایستگاه ها را پشت سر می گذاشتیم، در برخی توقف بیش از حد بود و گاهی پرهیاهو، زمان های کوتاهی هم با آرامش همراه بود. بالاخره به مقصد رسیدم، کمی دیر اما مهم این است که بالاخره رسیدم. حالا پله های بی شمار مترو را پیش رو می بینم. گفتم شاید این ها همان پله های ترقی، رو به افق آینده باشد که نقل محافل است! بنابراین به حکم فطرت پا بر پله اول ترقی گذاشتم. اتفاقا این پله ها علاوه بر فرسایش زانو فرصتی بود تا افکارم را منظم کنم(بهتر بود می رفتم کوهنوردی). بر پله ی آخر که ایستادم، تصمیم گرفتم افکارم در خصوص دانشگاه، ایران و اسلام را با شما در میان بگذارم تا از نظرات ارزشمند شما در این خصوص بهره مند شویم.


ارزش علم، بحثی تکراری اما ضروری
ارزش علم بر همگان اثبات شده است اما گاهی یادآوری آن نیز خالی از لطف نیست.
ذکر این نکته لازم است که برخی از اندیشمندان در همین ابتدا، بحث را پیچیده می کنند و عملا مانع از اصل بحث می گردند. بحث هایی نظیر اینکه علم کشف کردنی است یا تولیدکردنی و ... انسان را یاد کسی می اندازد که در بحث سینما، به دنبال معنای آن بود که آیا سینِماست یا سی نَما یا سی نُما. مهم مقصود است2 که آن نیز روشن است: « کسب و تولید علم سبب ارتقای تفکر و روح انسان و تشکیل تمدن می گردد ».


نیاز به بومی سازی در تمامی علوم
به نظر می رسد همان طور که رهبری نیز تاکید کرده اند در همه علوم نیاز به بومی سازی و تولید علم احساس می شود اما تحول در علوم انسانی ارجح است و می تواند زمینه ی تحول در سایر علوم شود. چرا که علوم انسانی، به عنوان مبنایی برای تمدن می باشد و ضرورت دارد بر مبنای ارزش های اسلامی استوار گردد. در نتیجه تمدن اسلامی بر پایه رویکرد مذکور و متأثر از مبانی و آموزه های اسلامی برپا خواهد شد.


ضرورت تحول در دانشگاه
چه زیبا فرموده اند رهبر معظم انقلاب، آیت الله خامنه ای که: «اگر شما بتوانید گوهر اسلام ناب و آن درخشندگى ‏ها را، به آن شكلى كه بتواند در جامه‏ ى آراسته‏ ى علم، خودش را نشان بدهد، ارائه دهید، كار بزرگى كه كرده‏ اید، این است كه راه را براى ورود نخبگان در این میدان‏ ها باز كرده‏ اید. آمیزش علم و معنویت، علم و ایمان، علم و اخلاق، آن خلأ امروز دنیاست. دانشگاه اسلامى، علم و ایمان، علم و معنویت، علم و اخلاق را با هم همراه مى‏ كند. علم را مى‏ آموزد و جهت‏ گیرى علم را از اخلاق و ایمان مى‏ گیرد».3
تحول دانشگاه و حرکت به سمت دانشگاهی ایرانی و مهم تر از آن اسلامی، نیازمند تحول در نگرش، ساختار دانشگاه و دانش است که در این بحث تنها به تحول در علوم اشاره خواهد شد. لازم به ذکر است به لحاظ معرفتی، تحول در دانش مقدم است و عملکرد و فرهنگ، نتیجه‌ی دانش است؛ یعنی، وقتی دانش اسلامی شد، فرهنگ دانشگاه هم اسلامی می‌شود. همان گونه که در علم کلام اجماع آن است که اگر نسبت به خداوند معرفت صحیح داشته باشیم، می‏ توانیم ایمان و باور درستی به خدا پیدا کنیم و نتیجه‌ی عملی این ایمان و باور دینی نسبت به خدای سبحان این است که نماز بخوانیم، روزه بگیریم و آن را در بُعد عملی اجرا کنیم. در واقع اگر دانشجویی با دانش اسلامی سروکار داشته باشد، خود به ‌خود این دانش بر روی رفتار او هم اثر می ‏گذارد و فرهنگ ارتباطات او تغییر پیدا می‏ کند. هر چند یک نوع دور هرمنوتیکی بین دانش اسلامی و فرهنگ اسلامی وجود دارد که هر دو بر یکدیگر تأثیرگذارند.اما مسأله این جاست که در این بین باید از کجا شروع کرد و توجه و سرمایه‌گذاری را روی کدام یک متمرکز کرد. قاعدتاً باید از دانش شروع کرد در حالی که اکنون بیشتر بودجه و تمرکز بر روی فرهنگ است و نه دانش!
در سال 2012 ایران با 17 هزار و 158 مقاله در جایگاه 16 جهان و رتبه نخست منطقه خاورمیانه قرار دارد.( به روایت 4Scopus) اما نکته ای که در کلام رهبری هم به آن اشاره شده است اثربخشی این مقالات است. باید دید که آیا دشمن از این مقالات خرسند می شود یا حالت تدافعی می گیرد. البته منظور از این بحث صرفا کاربردی بودن مقالات نیست چرا که علم نظری هم بسیار با ارزش است.
جهت رعایت اختصار، تیتروار برخی از ضرورت ها بیان می شود:
1-تفکر و ایده ی ترجمه ای، مانع پیشرفت: برخی با ترجمه فرآورده های علمی دست دوم و منقضی شده غربی، آن را به عنوان ایده ای نو مطرح می کنند.
2- علم، مولد قدرت و ثروت: تمامی کشورهای ابرقدرت جهان، ابتدا در علوم پیشرفت کرده اند و دلیل اصلی سلطه غرب بر سایرین علم است.
3- فاصله گرفتن دانشگاه ها در ایران از اسلام: این به معنی نفی کل دانشگاه نیست. اما در یک نگاه کلی با توجه به واردات علوم دانشگاه ها نمی توان توقع اسلامی بودن آن ها را داشت. همچنین برخی اتفاقات نظیر وضعیت پوشش و حجاب در دانشگاه ها و ... این برداشت می شود که تاکنون دانشگاه ها در راه اسلامی شدن حرکت جدی را آغاز نکرده اند.
موارد بسیار بیشتری از این سه مورد می توان مطرح کرد اما به همین موارد بسنده می شود.


ضرورت تحول در علوم انسانی
بررسی روند توسعه علم در جوامع غربی بیانگر آن است که غربیان، علاوه بر بومی سازی علم، از تلاش ها و دستاوردهای سایر محققان به ویژه اندیشمندان اسلامی هم استفاده کرده اند. به طوری که می توان گفت بسیاری از دستاوردهای علمی غرب مرهون زحمات و تلاش های بی وقفه اندیشمندان غیرغربی است.
پس از انقلاب اسلامی در ایران، طرح بومی سازی علوم با تمرکز بر علوم انسانی مطرح شد و با تشکیل شورای انقلاب فرهنگی و مراکز و کارگروه ها و برگزاری نشست های متعدد سعی شد تا گام هایی در این باره برداشته شود که تاکنون به نتایج قابل توجهی نرسیده است.
تحول در علوم انسانی به معنی آن است که وضعیت موجود راضی کننده نبوده و با وضعیت مطلوب تفاوت دارد. بنابراین پرداختن به بحث تحول مستلزم در نظر داشتن دو وضع موجود و مطلوب و مقایسه آن دو با هم است.
در عرصه علوم انسانی نیاز جدی به رشد متوازن در سه عرصه ی متون علمی،  اصلاح و تقویت ساختارها و تربیت نیروهای انسانی متخصص و متعهد وجود دارد.
برخی از علوم انسانی نظیر فقه، ظرفیت های بالقوه ای دارند که بالفعل تبدیل نشده است و نیاز به یافتن راهکارهایی در جهت به روز رسانی و همگام شدن با زمان احساس می شود. در ذیل برخی از ضرورت های تحول در علوم انسانی به اختصار آورده شده است:
  • به روز نبودن علوم انسانی در ایران،
  • ناکارآمدی علوم انسانی در عرصه عمل و همچنین در تعامل با سایر علوم،
  • ناکارآمدی علوم انسانی در عرصه نظری و تعامل دو سویه با سایر علوم،
  • تعارض مبانی علوم انسانی وارداتی با معارف اسلامی،
  • ایجاد انحرافات فکری در بین افراد جامعه و به‌ خصوص قشر دانشگاهی،
  • منفعت آشکار این علوم برای غرب و استعمارگران،
  • خشک شدن سرچشمه های نفکر و خلاقیت.

 علت غربت علوم انسانی در ایران
علت غربت علوم انسانی در دانشگاه‌های ما این است که آن وقتی که عـلـوم انسانی وارد کشور شد، مجموعه‌های فکری و علمی معتقد به اسلام، با این علوم به شکل ”علم” آشنایی نداشتند؛ البته غیر از فلسفه و تاریخ و ادبیات و این چیزهایی که بومی کشور ما بود. رشته‌های متعددی از علوم انسانی مثل جامعه شناسی،‌ روان‌شناسی و بسیاری از رشته های دیگر آن، پدیده‌های جدیدی برای کشور ما بود. کسانی هم که متصدی و مباشر این کارها بودند، غالبا کسانی نبودند که اعتقاد به مبانی اسلامی داشته باشند. حقیقتا غربی‌ها روی این مسائل کار کرده بودند؛ کارهای مدون و علمی و سروته‌دار ارائه کردند و این ها هم روی آن سهل‌گرایی و آسان‌پذیری، همت و تلاش نکردند تا این علوم را بر پایه مبانی بومی - حالا اسلامی اگر نبود، لااقل بر مبنای تفکرات و فرهنگ ایرانی- بنا کنند. با سهل‌گرایی علوم انسانی را گرفتند و ترجمه کردند، که تا امروز ادامه پیدا کرده».5

تحول علوم انسانی، فرآیندی پیچیده
ضرورت تحول علوم انسانی، روشن است. اما برای عملی شدن آن عزمی راسخ نیاز است. راه دشواری پیش روست و ما می توانیم این راه را تا انتها برویم.
به نظر می رسد برای ساخت بنای مستقل علمی با اجزای ایرانی اسلامی، ابتدا باید علوم انسانی به طور دقیق و روشن تعریف شود و محدوده آن مشخص گردد. سپس نظر واحدی که مورد تایید اکثریت جامعه علمی قرار گرفت، با مدیریتی قوی اعمال شود. در خلال این مباحث رعایت برخی نکات سبب پیشرفت و جلوگیری از انحراف می گردد:
  • ارزش دادن به علوم انسانی و پرهیز از ساده انگاری موضوع.
  • بهره گیری از افراد متخصص در هر رشته و ایجاد فضایی دوستانه و آرام و به دور از درگیری و حواشی برای اظهار نظر و میدان دادن به اندیشمندان.
  • جلوگیری از ورود سیاستمداران و سیاست زدگی.


سخن آخر | پای منبر ره بر
تلفیق بین علوم انسانی غربی و علوم انسانی اسلامی اگر به معنای مجذوب شدن٬دلباخته شدن٬مغلوب شدن٬جو زده شدن درمقابل آن علوم نباشد اشکال ندارد.
گرفتن پایه های یک علم از یک محدوده ی خارج قبول ما٬به معنای قبول نتایج آن نیست.
ببینید در علوم انسانى، تفكر ایمانى و میراث عظیم و عمیق شما، به شما چه می‌گوید.3
                                                     
هیچ ایرادى ندارد كه ما از روان‌شناسى و جامعه‌شناسى و فلسفه و علوم ارتباطات و همه‌ى رشته‌هاى علوم انسانى كه غرب ایجاد و تولید كرده یا گسترش داده، استفاده كنیم. من بارها گفته‌ام كه ما از یادگیرى به هیچ وجه احساس سرشكستگى نمی‌كنیم. لازم است یاد بگیریم، از غرب یاد بگیریم، از شرق یاد بگیریم - «اطلبوا العلم ولو بالصّین» - خب، این كه روشن است. ما از این احساس سرشكستگى می‌كنیم كه این یادگیرى به دانایى و آگاهى و قدرت تفكر خود ما منتهى نشود. همیشه كه نم‌یشود شاگرد بود؛ شاگردى می‌كنیم تا استاد شویم. غربى‌ها این را نمی‌خواهند؛ سیاست استعمارى غرب از قدیم همین بوده؛ می‌خواهند در دنیا یك تبعیضى، یك دو هویتى‌اى، یك دو درجه‌اى در مسائل علمى وجود داشته باشد.6

-----------
نویسنده: عارف خطیبی/ وب نوشت سدید
----------
منابع
1.شرح‏ نهج البلاغة، ابن ابی الحدید، ج20، ص 319.
2. برگرفته از بیانات رهبری.
3ـ بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع)‏‏،29 بهمن 1384.
4. http://www.scopus.com.
5.بیانات رهبری در دیدار اعضای شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی 2 بهمن 1385.
6.بیانات رهبری در دیدار دانشجویان19،مرداد 1390.




» کلمات کلیدی: دانشگاه، تحول در علوم انسانی، ضرورت تحول در علوم انسانی، چگونگی تحول در علوم انسانی، تحول دانشگاه، دانشگاه ایرانی اسلامی،
عطا
سه شنبه 31 مرداد 1391 05:27 ق.ظ
خیلی جذاب و اثرذار می نویسید.بهتون تبریک میگم. امیدوارم همین طوری ادامه بدید
پاسخ مدیر : متشکرم نظر لطفتون هست. التماس دعا
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
برگزیده ها
پیام فجرهنگامی در شرایط سخت اقتصادی کشور، بحث از حجاب و عفاف و ماهواره و ... می شود و نقدهای فرهنگی در این شرایط مطرح می شود، پاسخ بسیاری از افراد این است که در این شرایط اقتصادی که بسیاری از مردم در تامین نیازهای اولیه درمانده شده اند، از معضلات فرهنگی می گویید؟ .... ...{ادامه}

« آینده از آن امت اسلام است »
                    « امام خامنه ای »

سدید


  • نظرسنجی
  • پیوندها
  • آرشیو
  • آمار
:. ارزیابی شما از قالب سدید؟